Bir sosyal sorumluluk projesine başlarken en sık karşılaşılan sorulardan biri, yapının dernek mi yoksa vakıf mı olması gerektiğidir. Her iki yapı da topluma hizmet amacı gütse de, 5253 sayılı Dernekler Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'na göre aralarında kritik farklar bulunur.
STK Danışmanlık olarak Ümraniye ofisimizde her iki yapının kuruluş sürecini de yönetiyoruz. İşte karar verme sürecinizi kolaylaştıracak 5 temel fark:
1. Temel Yapı: Kişi Topluluğu vs. Mal Topluluğu
Dernekler, belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere bir araya gelen en az 7 gerçek veya tüzel kişinin oluşturduğu topluluklardır. Vakıflar ise belirli bir amaca hizmet etmek üzere tahsis edilmiş mallardan (nakit, gayrimenkul vb.) oluşur.
Yani dernekte "üye" esastır; vakıfta "mal varlığı" esastır. Bu temel ayrım, iki yapının tüm işleyişini belirler.
2. Kuruluş Süreci ve Yasal Dayanak
Dernek kurmak idari bir işlemdir: tüzüğün il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne (Ümraniye için Ümraniye Kaymakamlığı) sunulmasıyla tüzel kişilik kazanılır. Dernekler Kanunu (5253) çerçevesinde faaliyet gösterir.
Vakıf kurmak ise hukuki bir süreçtir: resmi senet noter onayından geçer, ardından Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurulur ve tescil mahkeme kararıyla gerçekleşir. TMK (4721) ve Vakıflar Kanunu (5737) çerçevesinde faaliyet gösterir.
3. Üyelik Kavramı ve Aidatlar
Derneklerde üyelik zorunludur ve faaliyetler üyelerin katılımı ve aidatlarıyla yürür. Genel kurul derneğin en yetkili organıdır ve tüm üyeler oy hakkına sahiptir.
Vakıflarda ise kural olarak "üyelik" yoktur. Vakıf, mütevelli heyeti tarafından yönetilir ve başlangıçta tahsis edilen mal varlığının getirileriyle faaliyet gösterir.
4. Başlangıç Mal Varlığı Zorunluluğu
Dernek kurmak için kanunen belirlenmiş bir başlangıç sermayesi gerekmez — en az 7 kişi ve uygun bir tüzük yeterlidir.
Vakıf kurabilmek için ise vakfın amacına yetecek düzeyde asgari mal varlığının (nakit, gayrimenkul veya menkul kıymet) tahsis edilmesi ve bu tutarın mahkeme tarafından yeterli görülmesi şarttır. Bu miktar vakfın faaliyet alanına göre değişir.
5. Denetim Makamları
Dernekler, İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından denetlenir. DERBİS üzerinden yıllık beyanname ve bildirimler bu birime yapılır.
Vakıflar ise Vakıflar Genel Müdürlüğü (VGM) tarafından hem mali hem idari açıdan düzenli olarak denetlenir.
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Dernek | Vakıf |
|---|---|---|
| Temel yapı | Kişi topluluğu | Mal topluluğu |
| Kuruluş | İdari başvuru (Kaymakamlık) | Mahkeme tescili |
| Üyelik | Zorunlu, aidat var | Yok, mütevelli heyeti |
| Sermaye | Yok | Asgari mal varlığı şart |
| Denetim | İçişleri Bakanlığı | VGM |
| Yasal dayanak | 5253 Dernekler Kanunu | 4721 TMK + 5737 VK |
Özetle: İnsan gücüne dayalı, geniş kitlelerin katılımını hedefleyen bir yapı için dernek; eldeki bir kaynağı kalıcı olarak bir amaca tahsis etmek için vakıf yapısı daha uygundur.
Hangi Yapı Size Uygun? Ücretsiz Danışın
Dernek mi vakıf mı kurmanız gerektiğine karar vermekte zorlanıyorsanız, Ümraniye ofisimizde ücretsiz ön görüşme ile ihtiyaçlarınızı birlikte değerlendirelim. İletişim sayfamızdan bize ulaşın veya +90 534 705 42 34 numarasını arayın.
İstanbul Ümraniye merkezli STK danışmanlık firması. Dernek ve vakıf kurma, DERBİS, mali yönetim ve yasal danışmanlık konularında uzman. Hakkımızda →